POLSKIE MIASTA - NOWY SĄCZ

Nowy Sącz - miasto na prawach powiatu grodzkiego w południowej Polsce, zajmuje powierzchnie 57 km2 położone jest w centrum Kotliny Sądeckiej w łańcuchu gór Beskidu Sądeckiego, w głównym paśmie Karpat, w widłach dwóch głównych rzek Dunajca i Kamienicy Nawojowskiej. Miasto stanowi znaczny wycinek karpackiej przestrzeni ekologicznej. Położenie na dnie Kotliny Sądeckiej pod osłoną Beskidów, stanowi za pośrednictwem licznych sąsiednich terenów górskich pokaźne źródło zasilania biologicznego. Szczególna rola przypada w tym względzie rzekom przepływającym przez miasto: Dunajec, Poprad, Kamienicy Nawojowskiej, jako głównym i ważnym ciągom rzecznym, które łączą wszystkie podregiony karpackie tj. Beskidy, Podhale i Tatry ze zlewiskiem Morza Bałtyckiego. Obszarem stanowiącym tło przyrodnicze miasta Nowego Sącza i okolic jest Kotlina Sądecka, która w jego granicach zajmuje 63% powierzchni. Cały obszar Kotliny Sądeckiej cechują warunki przyrodnicze, charakterystyczne dla wszystkich kotlin śródgórskich. Obniżenie to jest miejscem napływu chłodnych mas powietrza z gór, ich stagnacji, przymrozków oraz silnych inwersji. Teren Kotliny Sądeckiej zbudowany jest głównie z osadów rzecznych, co odznacza się bardzo dobrymi glebami, zasobnością w wody podziemne i powierzchniowe. 37% powierzchni miasta zajmują wzgórza, charakteryzujące się zróżnicowanym spadkiem oraz podatnością na procesy erozyjno-osuwiskowe. Wzgórza na terenie Nowego Sącza maja charakter leśny. Wyróżniają się licznymi walorami krajobrazowymi i widokowymi. Stanowią one liczące się w skali miasta przestrzenie przyrodnicze i to zarówno z punktu widzenia funkcjonowania ekosystemu miejskiego, jak również zapewnienia odpowiednich warunków życia i wypoczynku, zarówno dla mieszkańców miasta Nowego Sącza, jak i przybywających do niego turystów.

Na terenie miasta Nowego Sącza występują liczne zasoby leśne jako pozostałości, których źródeł szukać należy w dawnej puszczy karpackiej. Piętro roślinności na wysokości Nowego Sącza sięga 300 m n.p.m. Charakteryzują ten obszar liczne zbiorowiska lasów mieszanych i pól uprawnych. Na obrzeżach miasta występują łąki pełne niezliczonych gatunków kwitnących ziół.

Zbiorowiska leśne zlokalizowane na obrzeżach miasta Nowego Sącza są dość znaczne. Lasy w mieście posiadają cenne walory plastyczne ze względu na zróżnicowanie gatunkowe i wiekowe pięknego drzewostanu. Są one bogatym karpackim lasem wielogatunkowych, wyraźnym fragmentem puszczy karpackiej.

Głównym składnikiem jest dąb, współpanującym gatunkiem jodła, buk, modrzew, jesion, jawor i wiąz. Gatunki pomocnicze natomiast stanowią w zalesieniach miejskich; lipa, grab, świerk oraz klon. W podszyciu lasów zajmujących tereny miasta krzewią się borówki, czernice kępowe i grupowe, jeżyny, maliny, szczawiki, poziomki, kopytniki, bluszcze, zawilce gajowe, starce. W miejscach podmokłych występują turzyce, skrzypy, sitowia i inne. Ta przebogata różnorodność gatunkowa brana jako wzorzec w nasadzeniach krajobrazowych, uzupełniana jest brzozą gruczałkowatą i omszoną, czeremchą, czereśnią, dębem czerwonym, gruszą, głogami, klonami, świerkami, topolą oraz niskimi krzewami barwnie kwitnącymi takimi jak: bez, trzmielina, kalina, szczodrzeniec.

Na terenie miasta Nowego Sącza występują w szczególności charakterystyczne dla niskich położeń karpackich - bory mieszane. Są to dość widne, wysokopienne lasy jodłowo - dębowo - bukowe. Podszycie lasu nie jest zbyt bogate, składa się głównie z takich gatunków drzew jak: jarzębina czy leszczyna. Dopływ światła słonecznego do dna lasu zależy od zwarcia drzewostanu.

Występujące na terenie gminy zbiorowiska leśne nie należą do zbyt barwnych. Przeważają w nich różne odcienie zieleni i brązu, pomijając jesienny krajobraz, kiedy to barwne połacie zieleni leśnej, szczególnie godne są pędzla malarskiego.

Woda jako jeden z podstawowych komponentów życia na ziemi zaspokaja bezpośrednie potrzeby wszystkich żyjących istot.

Zasoby wód powierzchniowych ulegają daleko idącym zmianom na przestrzeni czasu. Przy dokładnej analizie zasobów wodnych na terenie miasta Nowego Sącza niezbędne jest skupienie uwagi na geologicznym pochodzeniu rzek w Nowym Sączu i dokładnym przyjrzeniu się bliżej warunkom hydrogeologicznym omawianego obszaru.

W epoce mioceńskiej na wzmiankowanym obszarze zostało utworzone głębokie zapadlisko tektoniczne. Na liniach dyslokacyjno - tektonicznych; Dunajec - Poprad, wzdłuż rzeki Kamienicy oraz Dąbrówka Polska - Zawada, nastąpiło obniżenie obszaru. (J .Lach 1997) W budowie kotliny występują utwory miocenu i osady czwartorzędowe. (...) Najstarszymi skałami tworzącymi podłoże i obniżenie Kotliny Sądeckiej są utwory fliszowe serii magurskiej. Flisz magurski na tym terenie jest piaskowcowo - łupkowy o małej porowatości i słabych zdolnościach retencyjnych. Wody podziemne we fliszu typu szczelinowego i szczelinowo - warstwowego nie mają większego znaczenia dla budowy ujęć wodnych (...). Podłoże skalne jest przykryte czwartorzędowymi pokrywami stokowymi i aluwialnymi o przeciętnej miąższości 10 m. Największe rozprzestrzenienie w obrębie dna kotliny mają osady rzeczne z okresu zlodowacenia bałtyckiego. (...) Główny poziom wodonośny występuje w utworach rzecznych - terasach i stożkach napływowych. W Dolinie Dunajca ma on największy zasięg. Warstwa wodonośna zbudowana jest z otoczków, żwiru i piasku o różnej granulacji. Lokalne utwory wodonośne zawierają domieszki glin i iłu (...).

Czwartorzędowy poziom wodonośny w Kotlinie Sądeckiej jest zasobny w wodę i w nim bazują wszystkie większe ujęcia.2

Analizując warunki hydrologiczne Nowego Sącza nie sposób nie wspomnieć o jego położeniu w środkowej części Kotliny Sądeckiej na wysokości średnio ok. 300 m n.p.m. Miasto zlokalizowane jest w widłach dwóch głównych rzek Dunajca i Kamienicy Nawojowskiej. Hydrograficzną osią Kotliny Sądeckiej jest rzeka Dunajec. Na trenie Nowego Sącza przyjmuje do siebie wody Popradu, Kamienicy Nawojowskiej, Dąbrówki, Łubinki, Niskówki, Bieczyczanki. Generalnie przyjmuje się, iż rzeki sądeckie cechują się znaczną zmiennością przepływów i stanów wody. Na taki charakter rzek Nowego Sącza ma wpływ szereg czynników, z których główne opierają się na: (J. Lach, 1997)

- częstych i obfitych opadach towarzyszących terenom górskim otaczających Kotlinę Sądecką;

- szybkim spływom powierzchniowym;

- koncentrycznym układzie rzek;

- małej przepuszczalności podłoża.

Najwyższe wodostany obserwuje się po wiosennych roztopach oraz po gwałtownych nawalnych ulewach letnich. Długotrwałe niżówki występują zimą i spowodowane są występowaniem opadów stałych i długim zaleganiu pokrywy śnieżnej. Pojawiające się niżówki jesienne, a nawet letnie, świadczą o małej retencyjności Beskidów. Generalnie należy przyjąć, iż wszystkie rzeki Kotliny Sądeckiej charakteryzują się występowaniem w tym samym czasie wezbrań i niżówek oraz znacznym wahaniem stanów wody

STRONA DOMOWA

Źródło: nowysacz.pl