POLSKIE MIASTA - ŁÓDŹ

Badania przeprowadzone przez łódzki ośrodek archeologiczny potwierdziły obecność człowieka na obszarze dzisiejszej Łodzi około 10 tys. lat p.n.e. Odkryto tu także ślady kultur późniejszych w postaci resztek naczyń, uzbrojenia, narzędzi i osób.

Pierwszą wzmiankę o Łodzi spotykamy w dokumencie z 1332 r., w którym książę łęczycko-dobrzyński Władysław uwolnił wieś Lodza od ciężarów prawa książęcego. Przeniesiono wieś w pobliże traktu handlowego wiodącego z Łęczycy do Piotrkowa, a król Władysław Jagiełło w 1423 r. przywilejem erekcyjnym nadał jej prawa miejskie. Rolniczo-rzemieślnicze miasto rozwijało się początkowo pomyślnie, a w XVII wieku, jak wiele ówczesnych miast polskich, podupadło i zagubione wśród lasów wegetowało do początków XIX stulecia.

W 1820 r. Łódź licząca 767 mieszkańców została zaliczona do tzw. miast fabrycznych i otoczona opieką ówczesnego rządu. Obok starej mieściny wytyczono plan osady zwanej Nowym Miastem, z ośmiobocznym rynkiem (obecny plac Wolności) w centrum Przeznaczono ją dla sukienników, którzy przybywali z różnych stron zachęceni licznymi ulgami i obietnicami.

W latach 1824-28 powstała druga osada przemysłowa - Łódka ciągnąca się wzdłuż traktu piotrkowskiego i przecinającej go rzeki Jasieni, w dolinie której miały powstać pierwsze duże zakłady.

Do 1840 r. obszar Łodzi powiększył się do 27 km2, a liczba ludności wzrosła do 10 tys. Teraz historia zaczęła odrabiać zaległości...

W 1839 r. L.Geyer uruchomił pierwszą w przemyśle bawełnianym w Królestwie Polskim maszynę parową, dając przykład innym fabrykantom, którzy zresztą nie pozostali w tyle.

Po uwłaszczeniu chłopów w 1864 r. nastąpił masowy napływ taniej siły roboczej. Na nie powiększonym terytorium mieszkało w 1903 r. już 320 tys. osób, co było światowym rekordem demograficznym i nie pozostało bez wpływu na wygląd miasta. Obok niego wyrastały znane z brzydoty i zaniedbania przedmieścia: Bałuty i Chojny liczące po kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców. Rozwój miasta szedł w parze z narastającymi konfliktami społecznymi. Poczynając od buntu tkaczy w 1861 r., poprzez "wielki bunt łódzki" w 1892 r. aż do wystąpień rewolucyjnych w 1905 r. Łódź była widownią nieustannych walk o wyzwolenie narodowe i społeczne.

Pierwsza wojna światowa przerwała ciągłość rozwoju gospodarczego miasta. Zostało ono wyludnione, a przemysł zdewastowany przez wojska niemieckie.

W okresie międzywojennym czyniono próby usunięcia zniszczeń, modernizacji gospodarki i miasta. Poczyniono sporo w budownictwie mieszkaniowym, gospodarce komunalnej, w oświacie i kulturze. W 1919 r. Łódź jako pierwsza wprowadziła obowiązek powszechnego nauczania, w 1928 r. powołano Oddział Wolnej Wszechnicy Polskiej, założono kilka muzeów, zorganizowano galerię sztuki (drugą na świecie!), ożywiono życie kulturalne i artystyczne. Działali tu m.in.: L. Schiller, A. Zelwerowicz, W. Wandurski, K. Hiller, W. Strzemiński, H. Stażewski, K. Kobro.

Okupacja niemiecka przekreśliła ten dorobek międzywojennych władz miasta. 9 września 1939 r. wojska hitlerowskie zajęły Łódź. Wkrótce miasto włączono do Trzeciej Rzeszy, a okupant przystąpił do systematycznego usuwania śladów polskości, z nazwą miasta włącznie. Utworzono getto dla około 250 tys. Żydów, a obozy i więzienia, z których dwa w Radogoszczu dla mężczyzn i przy ul. Przemysłowej - dla dzieci, pozostały w naszej pamięci jako symbole hitlerowskiego terroru.

Wyzwolenie Łodzi nastąpiło 19 stycznia 1945 r. Zdewastowany przemysł, brak surowców i duże straty ludności (ok. 60 %) stawiały przed nową władzą wielkie zadania we wszystkich dziedzinach życia miejskiego. Po usunięciu śladów okupacji rozpoczęto, trwającą do dziś, planową rozbudowę gospodarki i kultury. Rozszerzono granice miasta, wytyczono nowe tereny, na które systematycznie przenosi się zakłady z centrum Łodzi (Dąbrowa, Teofilów, Nowe Sady, Żabieniec i inne) i zmieniono tradycyjną strukturę przemysłu.

Równocześnie nadrobiono zaniedbania w gospodarce komunalnej i połączono Łódź z Pilicą w celu zapewnienia wody, rozwinięto sieć kanalizacyjną, wodociągową i ciepłowniczą, wzniesiono ogromne osiedla mieszkaniowe na obrzeżach (Retkinia, Widzew-Wschód, Dąbrowa, Teofilów, Radogoszcz) i w centrum miasta, poddając je niezbędnej przebudowie i modernizacji.

Po 1945 r. Łódź uzyskała własne wyższe uczelnie. Powstało w związku z tym wiele budowli dydaktycznych i towarzyszących: biblioteki, domy studenckie itp. Wzniesiono także jedyne w kraju Studium Języka Polskiego dla Cudzoziemców.

STRONA DOMOWA

Źródło: lodz.pl