POLSKIE MIASTA - CHORZÓW
Historia Chorzowa sięga wczesnego średniowiecza. Tereny te ówcześnie należały do obszaru zajmowanego przez Wiślan , a na zachód od Bytomia graniczyły z plemionami śląskimi.Pierwsza wzmianka , która przypuszczalnie dotyczy Chorzowa pochodzie z bulii papieża Innocentego II , wydanej 7 lipca 1136 roku. Wzmianka ta w tłumaczeniu z łaciny ma następująca treść :
również wieś pod Bytomiem , która się Zuersov (Zwierszów lub Zwierzów) zowie , z chłopami , kopaczami srebra , z dwiema karczmami należy wyłącznie do jurysdykcji arcybiskupa.
Czy rzeczywiście wymieniona wieś to Chorzów trudno powiedzieć , ale być może na jej miejscu wznosi się dzisiejszy Chorzów Stary.
Drugi dokument , który być może dotyczy Chrzowa pochodzi z 1198 roku i wspomina o osadzie noszacej nazwe Coccha.
Pierwsza oficjalna wiadomość na temat Chorzowa pochodzi natomiast z 1257 r. , kiedy to 24 czerwca książę Władysław (książę Opola i Raciborza) wydał dekret nadający braciom zakonu Bożogrobców z krakowskiego Miechowa prawo założenia , osiedlenia i ponownego odbudowania wsi Charzowa , zrównanej z ziemią przez Tatarów. Na temat tego wydarzenia pisze kronika z 1257 roku zachowana w Opolu , której fragment po przetłumaczeniu z łaciny brzmi :
...(Tatarzy) srożyli się także żelazem i ogniem we wsiach Charzow i Domb tak okrutnie , aby pozostały tylko puste obszary rzeczonych wsi i nazwa.
* * *
... my Władysław z bożej łaski książę opolski i raciborski zważywszy na dobrodziejstwa i usługi pana przeora Henryka i braci jego z domu miechowickiego daliśmy mu pełną możliwość lokowamia dwóch wsi mianowicie Chorzowa i Białobrzezia na prawie niemieckim , które jak wiadomo posiadają w państwie naszym niektórzy rycerze.
Wzmianka ta na pewno dotyczy Chorzowa a Domb to dzisiejszy Dąb - dzielnica Katowic.
W 1299 roku książę bytomski Kazimierz przenosi szpital bożogrobców z Chorzowa do Bytomia , a chłopów chorzowskich , dotychczasowych poddanych zakonu zwalnia od ciężarów i podatków.
Od XIV stulecia do XVII trwa rozkwit górnictwa rud ołowiu i srebra. Pod koniec XVI wieku wydobywano również w Chorzowie rudę żelaza. W połowie XVI wieku było w Chorzowie ponad 100 szybów kruszconośnych.
W 1532 r. umiera ostatni z linii Piastów opolskich książę Jan pod którego panowaniem znajdowała się ziemia bytomska wraz z Chorzowem. Obszar ten , jako nie wykupiony zastaw , przejmuje margrabia Jerzy Hohenzollern. Po śmierci jego syna Jerzego Fryderyka Chorzów przejmuje elektor brandenburski Joachim Fryderyk.
W latach 1580-1610 wzniesiono w chorzowie pierwszy murowany kosciół ( na miejscu drewnianego). Proboszczem był wtedy Błażej Bronowski , który sprawował prawa dziedzica (prawa te przypadały każdemu kolejnemu proboszczowi). Patronat nad wsią piastował przeor bożogrobców z Miechowa. We wsi Chorzów oprócz murowanego kościoła była ponadto kapliczka oraz szkoła parafialna. Znajdowała się też tam winnica , z ktorej pochodziło wino mszalne.
Urząd sołtysa był dziedziczny i należał do rodziny Filipowiczów. Było tak aż do końca XVIII wieku kiedy to zmarł bezpotomnie ostatni z tej rodziny.
W 1621 roku ziemia bytomska wraz z Chorzowem przechodzi w ręce rodu Henckel von Donnersmarck i pozostaje w nich aż do rozbiorów tzn. do 1742 roku kiedy to tą ziemię przejmują Prusy.
Wieś Chorzów była bardzo ważnym punktem etapowym na szlaku handlowym Kraków - Wrocław. Wprawdzie główne trakty omijały ją , z południa przez Świętochłowice i z północy przez Maciejkowice ale przez Chorzów przebiegał trakt łączący oba powyższe. Świadczy o tym zabudowa Chorzowa Starego , która ma charakter wsi - ulicy. Mimo kilkakrotnego zniszczenia wieś była odbudowywana i do dziś można oglądać starą zabudowę (np. w okolicach placu św. Jana).
Do końca XVIII wieku Chorzów nie miał praktycznie żadnych możliwości rozwoju gospodarczego. Było tak z racji tego że mieszczanie Bytomscy szczegli swoich przywilejów i nakładali na okoliczną ludność wiele zakazów. I tak np. w obrębie tzw.
Zapowiedzianej mili (na tym obszarze znajdował się Chorzów) nie pozwalali warzyć piwa i prowadzić wyszynku niebytomskimi trunkami , zabraniali uprawiać rzemiosła i handlować wieloma towarami oraz nakładali na okolicznych kopaczy rud obowiązek ważenia wydobytych kruszców na bytomskiej wadze.
Dopiero pod koniec XVIII wieku rozpoczął się proces inwestowania. Na miejscu dzisiejszego dworca Chorzów Miasto w 1791 r. wydrążono szyb węglowy (późniejsza kopalna Król).
W 1802 r. Na obszarze dworskim Górnych Łagiewnik uruchomiono Hutę Królewską. W 1822 r. Z obszaru Świętochłowic , Łagiewnik , Bytomia i Hajduk wykrojono teren pod samodzielną kolonię górniczo - hutniczą , którą nazwano Królewska Huta (Königshütte). Przebiegał przez nią trakt pocztowy Kraków - Bytom - Wrocław.
W 1818 r. Wybudowano szosę do Zabrza (ul.Wieczorka , dzisiejsza 3-Maja).
W 1860 r. Została uruchomiona pierwsza linia kolejowa na trasie Królewska Huta - Świętochłowice , a 10 lat później biegła aż do Bytomia. W 1872 r. Uruchomiono dworzec pasażerski w Chorzowie Mieście.
Druga połowa XIX wieku to proces unifikacyjny , połączenie w samodzielną jednostkę administracyjną Królewskiej Huty oraz sąsiednich osad : Szarlociniec , Pniaki , kolonia Erdmanna , Łagiewniki , Klimzowiec , Hajduki oraz górniczych gruntów części Chorzowa.
W 1869 roku powstałe miasto liczyło 14 151 mieszkańców , lezalo na przestrzeni 2200 morg i sładało się na nie około 800 budynków. Chorzów ze względu na silną polskość nie został przyłączony do Królewskiej Huty.
W 1898 r. Królewska Huta zostaje wydzielona z powiatu bytomskiego i staje się samodzielnym powiatem miejskim , pierwszą tego typu jednostką administracyjną na Górnym Śląsku. W tym samym roku 1898 miasto otrzymuje pierwszą elektryczną linię tramwajową ( dotychczas był tylko tramwaj konny i parowy) biegnącą przez Dąb do Katowic. Wkrótce następuje połączenie za pomocą linii elektrycznej z Hajdukami , Bytomiem , Siemianowicami , Gliwicami, Świętochłowicami oraz dodatkowo przez Załęże z Katowicami.
Na początku XX wieku powstaje w Królewskiej Hucie szpital , hala targowa i rzeźnia.
1 lipca 1934 roku następuje połączenie Królewskiej Huty z Chorzowem i Nowymi Hajdukami oraz nadanie wszystkim terenom wspólnej nazwy Chorzów. Miasto liczyło wtedy 103 108 mieszkańców.
1 kwietnia 1939 r. Do Chorzowa przyłączono Wielkie Hajduki , Szarlociniec oraz część Kochłowic. Miasto liczyło wówczas 139 305 mieszkańców.
STRONA DOMOWA
Źródło: chorzow.site.com.pl
